Những bộ phim xã hội đen Hồng Kông hay nhất điện ảnh thế giới

Nếu Hollywood tự hào với những bản anh hùng ca về Mafia như The Godfather hay Goodfellas, điện ảnh Hồng Kông lại cống hiến cho kho tàng điện ảnh nhân loại một dòng phim độc bản: Phim xã hội đen (Triad Films / Heroic Bloodshed).

Không đơn thuần là những màn đâm chém hay xả súng mãn nhãn, phim xã hội đen Hồng Kông hay nhất là sự tổng hòa nghệ thuật giữa triết lý nghĩa khí giang hồ, bi kịch thân phận con người, tình anh em vào sinh ra tử và những giằng xé giữa cái thiện – cái ác trong một xã hội đầy biến động.

Nguồn gốc và sự phát triển của dòng phim xã hội đen Hồng Kông

Dòng phim xã hội đen Hồng Kông không tự nhiên xuất hiện. Nó được nuôi dưỡng bởi bối cảnh lịch sử – xã hội vô cùng đặc thù của Hồng Kông nửa sau thế kỷ 20, nơi thế giới ngầm (các tổ chức Tam Hoàng – Triads) đan xen sâu sắc vào đời sống xã hội.

Thập niên 1980 – Kỷ nguyên Anh hùng bản sắc (Heroic Bloodshed): Được khởi xướng bởi đạo diễn tài ba Ngô Vũ Sâm (John Woo). Phim phim xã hội đen Hồng Kông hay nhất thời kỳ này lấy hình tượng đại huynh nghĩa khí, coi trọng tình bạn hơn mạng sống, kết hợp với phong cách quay súng như “khiêu vũ” độc đáo.

Thập niên 1990 – Kỷ nguyên tuổi trẻ & bụi đời: Dòng phim chuyển hướng sang khắc họa thế giới ngầm thực tế hơn, trẻ trung hơn qua góc nhìn của những tay giang hồ cấp thấp (băng đảng Hồng Hưng, Đông Tinh), tiêu biểu là series Người Trong Giang Hồ.

Thập niên 2000 – Đỉnh cao đấu trí & nghệ thuật: Phim xã hội đen Hồng Kông đạt đến độ chín về nghệ thuật với sự xuất hiện của các kiệt tác đấu trí tâm lý như Vô Gian Đạo (Infernal Affairs) và series Xã Hội Đen (Election) của Đỗ Kỳ Phong (Johnnie To).

Top những bộ phim xã hội đen Hồng Kông hay nhất mọi thời đại

Anh hùng bản sắc (A Better Tomorrow – 1986) – tượng đài khởi đầu

Không thể nhắc đến dòng phim xã hội đen Hồng Kông hay nhất mà không nhắc đến Anh hùng bản sắc (tên tiếng Anh: A Better Tomorrow). Bộ phim không chỉ xô đổ mọi kỷ lục phòng vé lúc bấy giờ mà còn đưa tên tuổi của Châu Nhuận Phát (vai Lý Tí / Mark Gor) và Địch Long trở thành huyền thoại.

Nội dung: Phim xoay quanh Tống Tử Hào (Địch Long) – một đại ca giang hồ quyết định hoàn lương sau khi ra tù, nhưng lại rơi vào bi kịch khi em ruột Tống Tử Kiệt (Trương Quốc Vinh) là một cảnh sát kiên quyết không tha thứ cho anh trai. Trong khi đó, người bạn thân thiết nhất của Hào là Mark (Châu Nhuận Phát) vì trả thù cho Hào mà bị tàn phế, sống phế thải qua ngày nhưng vẫn rực cháy ngọn lửa nghĩa khí.

Giá trị nghệ thuật: Ngô Vũ Sâm đã nâng tầm những trận xả súng thành một tác phẩm nghệ thuật. Hình ảnh Châu Nhuận Phát mặc áo khoác dài, đeo kính râm, ngậm tăm, dùng tờ tiền châm thuốc lá đã trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng của cả một thế hệ.

Máu nhuộm Bến Thành (The Killer – 1989) & Lạt thủ thần thám (Hard Boiled – 1992) – Đỉnh cao “Súng ống ba lê”

Theo những tin tức tổng hợp online thì tiếp nối thành công của Anh hùng bản sắc, Ngô Vũ Sâm tiếp tục cho ra đời hai siêu phẩm hành động định hình phong cách “Gun-Fu” (Súng ống kết hợp võ thuật):

The Killer (1989): Câu chuyện về tay sát thủ có nguyên tắc Trang Phong (Châu Nhuận Phát) vô tình làm hỏng mắt một cô ca sĩ phòng trà trong một vụ ám sát. Để kiếm tiền chữa mắt cho cô, anh nhận hợp đồng cuối cùng và nảy sinh mối tình tri kỷ kỳ lạ với viên cảnh sát đang truy bắt mình (Lý T修 / Danny Lee).

Hard Boiled (1992): Trận chiến rực lửa giữa viên thanh tra cảnh sát nóng tính Viên Tự Đạt (Châu Nhuận Phát) và tay cảnh sát chìm thâm nhập vào băng nhóm buôn bán vũ khí (Lương Triều Vỹ). Trường đoạn xả súng trong bệnh viện ở cuối phim dài hơn 30 phút vẫn được coi là một trong những cảnh hành động đỉnh cao nhất lịch sử điện ảnh thế giới.

Series phim Người trong giang hồ (Young and Dangerous – 1996) – hơi thở bụi đời của lứa tuổi trẻ

Nếu các phim của Ngô Vũ Sâm mang tính lý tưởng hóa, thì series Người Trong Giang Hồ lại phản ánh một cách chân thực, trần trụi về thế giới ngầm của giới trẻ Hồng Kông thập niên 90.

Dấu ấn: Bộ phim đã tạo nên một cơn sốt càn quét khắp châu Á. Nhân vật Trần Hạo Nam (Trịnh Y Kiện thủ vai) với mái tóc dài lãng tử và hình xăm rồng trên vai trở thành thần tượng của hàng triệu thanh thiếu niên thời bấy giờ.

Bài học phía sau sự bạo lực: Dù bị chỉ trích vì có thể làm ảnh hưởng tiêu cực đến giới trẻ, bộ phim thực chất lại mang thông điệp cảnh báo: Bước chân vào giang hồ là bước vào con đường không có đường lùi, cái giá phải trả luôn là máu, nước mắt và sự mất mát những người thân yêu nhất.

Vô Gian Đạo (Infernal Affairs – 2002) – kiệt tác đấu trí & đỉnh cao điện ảnh

Khi dòng phim xã hội đen Hồng Kông hay nhất rơi vào suy thoái ở cuối thập niên 90, Vô Gian Đạo của hai đạo diễn Lưu Vĩ Cường và Mạch Triệu Huy xuất hiện như một “đấng cứu thế”, vực dậy toàn bộ nền điện ảnh Xứ Cảng Thơm.

Trần Vĩnh Nhân (Lương Triều Vỹ): Cảnh sát chìm cài vào băng nhóm xã hội đen của trùm Hàn Sâm suốt 10 năm, sống trong dằn dặt khi dần mất đi bản ngã.

Lưu Kiến Minh (Lưu Đức Hoa): Tay giang hồ được Hàn Sâm cài vào lực lượng cảnh sát, cất nhắc lên vị trí cao và khao khát được trở thành “người tốt”.

Ý nghĩa nhan đề: “Vô Gian Đạo” lấy từ triết lý Phật giáo (Vô Gián Địa Ngục – A Tỳ Địa Ngục). Cả Nhân và Minh đều bị giam cầm trong جهنم (địa ngục) Tâm lý của chính mình: Một người muốn làm cảnh sát nhưng phải sống như giang hồ, một người là giang hồ nhưng lại muốn sống như cảnh sát.

Tầm ảnh hưởng: Phim giành vô số giải thưởng lớn và được Hollywood mua bản quyền làm lại thành bộ phim The Departed (2006) của đạo diễn Martin Scorsese (bộ phim sau đó đoạt giải Oscar cho Phim hay nhất).

Bộ đôi xã hội đen 1 & 2 (Election – 2005 & 2006) – hiện thực chính trị trong thế giới ngầm

Nếu Ngô Vũ Sâm đại diện cho sự lãng mạn, thì đạo diễn Đỗ Kỳ Phong (Johnnie To) lại đại diện cho sự lạnh lùng, tàn nhẫn và tính chính trị sâu sắc trong dòng phim xã hội đen.

Nội dung: Series Election xoay quanh cuộc bầu cử chiếc “Gậy Đầu Rồng” – biểu tượng quyền lực tối cao của hội Tam Hoàng lâu đời nhất Hồng Kông (Hòa Liên Thắng).

Phần 1: Cuộc đối đầu giữa Nhạc ca (Nhâm Đạt Hoa) – trầm tĩnh, mưu mô và Đại D (Cổ Thiên Lạc/Lương Gia Huy) – ngông cuồng, tàn bạo.

Phần 2: Sự trỗi dậy của thế hệ trẻ và sự can thiệp ngầm của các thế lực chính trị lớn.

Đặc sắc nghệ thuật: Không cần quá nhiều cảnh bắn giết, Đỗ Kỳ Phong dùng góc quay tối giản, ánh sáng tương phản và nhịp phim ngột ngạt để lột tả sự bẩn thỉu, xô xát vì quyền lực, nơi tình anh em giang hồ chỉ là thứ bình phong dối trá.

Những yếu tố làm nên “sức hút bất tử” của phim xã hội đen Hồng Kông

Kết luận

Dòng phim xã hội đen Hồng Kông không chỉ đơn thuần là phim ảnh giải trí. Nó là một di sản văn hóa điện ảnh, nơi lưu giữ ký ức về một Hồng Kông hoa lệ nhưng đầy biến động của thế kỷ 20.

Qua những nòng súng rực lửa, những giọt nước mắt và máu của các đại ca giang hồ trên màn ảnh, người xem nhận ra bài học sâu sắc nhất: Trong thế giới ngầm đầy cạm bẫy, vinh quang chỉ là thoáng qua, chỉ có tình người và lòng trung nghĩa mới là thứ tồn tại vĩnh cửu.

Nguồn: Sưu tầm